Sama miedź, choć znana w Europie już od ok. 5000 p.n.e., jest metalem zbyt miękkim na dobrą broń czy narzędzia. Przełom nastąpił, gdy rzemieślnicy odkryli, że dodanie niewielkiej ilości cyny (zwykle 10%) do stopionej miedzi daje znacznie twardszy, trwalszy i łatwiejszy w odlewaniu stop — brąz.
Problem cyny
Miedzi w Europie nie brakowało — złoża znajdowały się między innymi w Alpach, na Bałkanach i w Hiszpanii. Cyna była jednak rzadka, a jej główne europejskie źródła — Kornwalia w Wielkiej Brytanii oraz północno -zachodnia część Półwyspu Iberyjskiego — leżały setki, a nawet tysiące kilometrów od miejsc, gdzie brąz był najbardziej potrzebny. To właśnie potrzeba sprowadzania cyny stała się jednym z głównych motorów rozwoju dalekosiężnego handlu w epoce brązu.
Nowa broń, nowa władza
Brązowe miecze, topory i groty włóczni były znacznie skuteczniejsze niż ich kamienne czy miedziane odpowiedniki. Kontrola nad produkcją i dystrybucją brązu dawała realną władzę — pojawiają się pierwsze wyraźne ślady elit wojowniczych: bogato wyposażone groby z bronią, ozdobami ze złota i importowanym bursztynem. To właśnie na tym fundamencie — metalu, handlu i wojowniczej arystokracji — wyrosną pierwsze europejskie cywilizacje pałacowe, którym poświęcamy kolejne dwa rozdziały.