Nazwa brzmi jak z katalogu muzealnego, a kryje się za nią jedno z największych zjawisk kulturowych trzeciego tysiąclecia p.n.e.: kultura pucharów dzwonowatych, nazwana od charakterystycznych, odwróconych do góry nogami dzwonowatych naczyń ceramicznych zdobionych odciskami sznura i grzebienia.
Od Portugalii po Węgry
Między ok. 2800 a 1800 p.n.e. ten sam styl ceramiki, podobne groby pojedyncze z wyposażeniem (puchar, łuk, ochraniacz na przedramię łucznika, sztylet miedziany) oraz podobne zwyczaje pogrzebowe pojawiają się niemal jednocześnie od Portugalii po Węgry i od Włoch po Wyspy Brytyjskie. Przez dekady archeolodzy spierali się, czy to efekt handlu i mody, czy migracji ludzi.
Odpowiedź z DNA
Analizy starożytnego DNA opublikowane po 2017 roku rozstrzygnęły spór: w Wielkiej Brytanii przybycie ludności związanej z kulturą pucharów dzwonowatych wiązało się z wymianą nawet 90% puli genetycznej miejscowej ludności neolitycznej w ciągu kilkuset lat. To była prawdziwa migracja na dużą skalę, powiązana z wcześniejszą ekspansją ludów kultury ceramiki sznurowej ze stepów wschodnioeuropejskich.
Ci nowi przybysze przynieśli ze sobą nie tylko nową ceramikę, ale też prawdopodobnie wczesne formy indoeuropejskich języków oraz — co kluczowe dla dalszej historii — coraz szerszą znajomość obróbki metali.