Zanim powstał Stonehenge, na Malcie i sąsiedniej wyspie Gozo już stały monumentalne świątynie. Kompleksy takie jak Ġgantija (ok. 3600 p.n.e.), Ħaġar Qim czy Mnajdra należą do najstarszych wolnostojących budowli kamiennych na świecie — starsze od egipskich piramid o ponad tysiąc lat.
Wyspa świątyń
Maltańskie świątynie mają charakterystyczny, płatowaty plan — kilka półkolistych komór łączących się wokół centralnego korytarza, przypominający z lotu ptaka koniczynę. Budowano je z lokalnego wapienia, czasem ważącego kilkadziesiąt ton, mimo że społeczność wyspiarska liczyła prawdopodobnie zaledwie kilka tysięcy osób. To pokazuje, jak dużą część zasobów i czasu poświęcano na cele rytualne.
Podziemne miasto umarłych
Pod Paolą na Malcie znajduje się Hypogeum — wykuty w skale, trzypoziomowy kompleks podziemnych komnat, w którym złożono szczątki tysięcy osób. Niezwykła akustyka jednej z komnat, wzmacniająca niskie tony głosu, sugeruje, że pełniła funkcję rytualną, prawdopodobnie związaną z kultem przodków lub wyroczniami dźwiękowymi.
Ok. 2500 p.n.e. cywilizacja świątynna Malty znika równie tajemniczo, jak się pojawiła — nie wiemy dokładnie dlaczego. Możliwe przyczyny to wyczerpanie zasobów wyspy, zmiana klimatu lub napływ nowej ludności.