Między ok. 4500 a 2000 rokiem p.n.e. wzdłuż atlantyckiego wybrzeża Europy — od Portugalii, przez Bretanię, po Wyspy Brytyjskie i Skandynawię — społeczności rolnicze zaczynają wznosić budowle z ogromnych, nieociosanych bloków kamienia. Nazywamy je megalitami, od greckich słów „megas” (wielki) i „lithos” (kamień).
Stonehenge — najsłynniejszy krąg świata
Budowa Stonehenge na równinie Salisbury w Anglii trwała w kilku etapach od ok. 3000 do 1500 p.n.e. Najbardziej znana faza — ustawienie ogromnych głazów sarsenowych o wadze do 25 ton — przypada na ok. 2500 p.n.e. Mniejsze „błękitne kamienie” transportowano ze Wzgórz Preseli w Walii, oddalonych o ponad 200 kilometrów — logistyczny wyczyn, którego dokładnej metody wciąż nie znamy. Układ kamieni jest zorientowany względem wschodu słońca w przesilenie letnie, co sugeruje funkcję kalendarza astronomicznego i miejsca rytualnego zarazem.
Nie tylko Anglia
Aleje kamienne w Carnac w Bretanii liczą ponad trzy tysiące menhirów ustawionych w rzędach ciągnących się kilometrami. Newgrange w Irlandii to grobowiec korytarzowy starszy od egipskich piramid, którego wnętrze raz w roku, w dniu przesilenia zimowego, oświetla wschodzące słońce. Megality pełniły funkcje grobowe, astronomiczne i społeczne — ich budowa wymagała skoordynowanej pracy setek ludzi, co świadczy o istnieniu rozwiniętej organizacji społecznej na długo przed powstaniem pierwszych miast.